BÁO CÁO NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG

Tên đề tài
Sử dụng phim tư liệu có làm tăng chất lượng học tập phần Ngữ văn địa phương cho học sinh lớp 8, trường Dân tộc nội trú Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ hay không?
Tên tác giả và tổ chức
(1) Các tác giả là giảng viên trường Đại học Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ:
- Phạm Tuấn Anh
- Hà Quế Cương
- Trần Mạnh Cẩm
- Đinh Văn Thuần
(2) Tác giả là giáo viên trường Dân tộc nội trú Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ:
- Phạm Thị Thu Hương
Tóm tắt
Trong chương trình Ngữ văn lớp 8, chương trình địa phương, phần văn, có 2 tiết. Hiệu quả dạy học phần này ở trường Dân tộc nội trú Thanh Sơn (DTNTTS) chưa cao vì tài liệu nghèo nàn, các hình thức tổ chức dạy học chưa phong phú, không tạo được hứng thú cho học sinh. Nhằm góp phần khắc phục thực trạng đó, chúng tôi nghiên cứu sử dụng các đoạn phim tư liệu có liên quan đến truyền thuyết Hùng Vương và truyện cười Văn Lang nhằm nâng cao chất lượng học tập cho học sinh. Nhóm nghiên cứu đã lựa chọn đối tượng thực nghiệm, xây dựng các nội dung thực nghiệm như các đoạn phim tư liệu, giáo án thực nghiệm, đề kiểm tra và đáp án, bảng hỏi và tiến hành các bước trong nghiên cứu tác động. Kết quả cho thấy, chất lượng học tập được cải thiện đáng kể, học sinh đã nắm bắt kiến thức tốt hơn, có thái độ tích cực hơn đối với các giá trị văn học dân gian địa phương.
Giới thiệu
Để khắc phục tình trạng kém hiệu quả trong dạy học phần Ngữ văn địa phương lớp 8, phần văn (Truyền thuyết Hùng Vương, Truyện cười Văn Lang), giáo viên trường Dân tộc nội trú Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ chưa có giải pháp nào ngòai việc tự tập hợp văn bản, tài liệu, xây dựng kế hoạch như một bài học bình thường khác. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay chú trọng đến tính chủ động của giáo viên trong việc sáng tạo các hình thức tổ chức dạy học. Việc giáo viên sử dụng các đoạn phim tư liệu nhằm làm tăng hiệu quả nắm bắt tri thức, cải thiện mức độ hứng thú của học sinh trong dạy học đọc hiểu văn bản văn học dân gian địa phương là giải pháp tích cực, thiết thực đối với thực tiễn dạy học tại trường sở tại, đồng thời thể hiện được nỗ lực chuyển từ dạy học đơn kênh sang dạy học đa kênh, đa giác quan – một trong những hình thức tổ chức dạy học tích cực, hiện đại.
Dạy học tích cực đã và đang được nghiên cứu sâu rộng tại Việt Nam, đã có nhiều công trình nghiên cứu cả về lí thuyết và ứng dụng. Chẳng hạn: Thiết kế phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá http://fpe.hnue.edu.vn/index.php?showpost=1344; PGS.TS Vũ Hồng Tiến, Một số phương pháp dạy học tích cực, http://fpe.hnue.edu.vn/index.php?showpost=532; Dạy và học tích cực, http://atl.edu.net.vn/web/public/short-definition-of-atl; …
Nghiên cứu phương pháp dạy học tích cực dưới ánh sáng của nghiên cứu tác động ngày càng được vận dụng có hiệu quả vào thực tiễn giáo dục. Riêng đối với bộ môn Ngữ văn, hướng nghiên cứu tác động sẽ giúp người dạy lượng hóa được hiệu quả dạy học, lượng hóa được mức độ ảnh hưởng của những phương pháp, biện pháp, thủ thuật… mới, hạn chế tính trừu tượng, tăng khả năng kiểm soát của người dạy đối với chính hoạt động dạy học thường xuyên của mình. Về mặt lí thuyết nghiên cứu khoa học ứng dụng, các kĩ thuật nghiên cứu tác động, có thể kể đến Soh Key Cheng, Chr istopher Tan. (2008). Tài liệu tập huấn nghiên cứu khoa học ứng dụng.
Phần văn học địa phương trong thực tế dạy học Ngữ văn ở tỉnh Phú Thọ nói chung, trường DTNTTS nói riêng đang còn tồn tại nhiều bất cập. Một mặt, do yêu cầu mới của chương trình, sách giáo khoa mà cả người dạy lẫn người học vẫn còn đang trong giai đoạn tiếp cận, khai phá; mặt khác, bản thân nguồn tư liệu có thể sử dụng để tổ chức hoạt động dạy học nội dung văn học địa phương này còn hết sức bề bộn, một số công trình biên soạn tài liệu phục vụ trực tiếp cho giáo viên còn đang trong giai đoạn thử nghiệm, chưa có được sự thống nhất cũng như chưa có được độ lắng kết cần thiết. Các tài liệu nghiên cứu văn học địa phương Phú Thọ có thể kể đến là :
- Tổng tập văn học dân gian Phú Thọ; Truyện cười Văn Lang.
- Trần Văn Thục. (2009). Văn hoá văn học dân gian Phú Thọ,